Estoński CIT, czyli ryczałt od dochodów spółek, to forma opodatkowania, w której spółka nie płaci podatku dochodowego, dopóki zatrzymuje zysk w firmie. Podatek powstaje dopiero przy wypłacie zysku wspólnikom lub przy wydatkach traktowanych jak ukryta wypłata. Stawka ryczałtu wynosi 10% dla małych podatników i firm rozpoczynających działalność oraz 20% dla pozostałych. W wyliczeniu Finavi spółka, która reinwestuje 300 000 zł zysku, zostawia w firmie 27 000 zł, które przy standardowym CIT 9% trafiłyby do urzędu skarbowego.
- Estoński CIT (art. 28c-28t ustawy o CIT) przesuwa opodatkowanie na moment wypłaty zysku, dzięki czemu zysk reinwestowany w rozwój nie jest opodatkowany.
- Stawki ryczałtu: 10% dla małego podatnika (przychody do równowartości 2 mln euro) i podatnika rozpoczynającego działalność, 20% dla pozostałych.
- Wspólnik przy dywidendzie może odliczyć od PIT 90% (mały podatnik) lub 70% (pozostali) ryczałtu przypadającego na jego udział.
- Podstawowe warunki: przychody do 100 mln zł, wspólnikami wyłącznie osoby fizyczne, zatrudnienie co najmniej 3 osób niebędących wspólnikami, przewaga przychodów operacyjnych nad pasywnymi, brak udziałów w innych spółkach.
- Wybór obowiązuje przez 4-letnie okresy z automatycznym przedłużeniem; przejście zgłasza się na formularzu ZAW-RD.
Estoński CIT - na czym polega?
W klasycznym CIT spółka płaci podatek od dochodu co roku, niezależnie od tego, czy wypłaca zysk wspólnikom, czy inwestuje go w rozwój. W estońskim CIT podatek płaci się dopiero wtedy, gdy zysk opuszcza spółkę: przy wypłacie dywidendy, przy wydatkach niezwiązanych z działalnością lub przy tzw. ukrytych zyskach. Dopóki zysk pracuje w firmie, pozostaje w całości do jej dyspozycji.
Rozwiązanie wprowadzono w 2021 roku i od tego czasu rozszerzano je na kolejne grupy spółek. Estoński CIT jest dostępny dla spółek z o.o., prostych spółek akcyjnych, spółek akcyjnych, spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych, spełniających ustawowe warunki. Spółka rozlicza się na podstawie wyniku bilansowego, bez skomplikowanych korekt podatkowych, co upraszcza księgowość.
Kto może wybrać estoński CIT?
| Warunek (art. 28j ustawy o CIT) | Znaczenie |
|---|---|
| Przychody do 100 mln zł | W poprzednim roku podatkowym, z VAT |
| Wspólnicy - wyłącznie osoby fizyczne | Udziałowcami nie mogą być inne spółki ani fundacje |
| Zatrudnienie co najmniej 3 osób | Na umowę o pracę, niebędących wspólnikami; alternatywnie umowy cywilnoprawne z odpowiednio wysokimi wydatkami na wynagrodzenia |
| Przewaga przychodów operacyjnych | Przychody pasywne (np. odsetki, najem, dywidendy) nie mogą przeważać nad operacyjnymi |
| Brak udziałów w innych podmiotach | Spółka nie może mieć udziałów w innych spółkach, funduszach czy fundacjach |
| Brak sprawozdań wg MSR | Sprawozdania według polskiej ustawy o rachunkowości |
Przepisy przewidują szczególne zasady dla podmiotów rozpoczynających działalność, w tym łagodniejsze stosowanie warunku zatrudnienia na początku. Wybór estońskiego CIT zgłasza się do urzędu skarbowego na formularzu ZAW-RD, a przejście wymaga przygotowania bilansu otwarcia i rozliczenia zysków z lat poprzednich. Porównanie form prowadzenia działalności zawiera artykuł JDG czy spółka z o.o..
Stawki ryczałtu i opodatkowanie dywidendy
Ryczałt płaci się od dochodu z podzielonego zysku i innych dochodów wymienionych w ustawie. Stawka zależy od wielkości spółki.
| Podatnik | Stawka ryczałtu | Odliczenie w PIT wspólnika od dywidendy |
|---|---|---|
| Mały podatnik (przychody do 2 mln euro) lub rozpoczynający działalność | 10% | 90% ryczałtu przypadającego na wspólnika |
| Pozostali podatnicy | 20% | 70% ryczałtu przypadającego na wspólnika |
Wspólnik otrzymujący dywidendę płaci 19% PIT, ale może pomniejszyć go o część ryczałtu zapłaconego przez spółkę. Dzięki temu łączne obciążenie wypłacanego zysku jest niższe niż przy klasycznym CIT z dywidendą. Największą korzyść daje jednak sam mechanizm odroczenia: zysk inwestowany w rozwój nie jest opodatkowany w ogóle, dopóki pozostaje w spółce.
Ile zostaje w firmie? Wyliczenie Finavi
Wyliczenie Finavi porównuje małą spółkę z o.o. z zyskiem 300 000 zł rocznie, która w całości reinwestuje go w rozwój, np. zakup maszyn czy zwiększenie zapasów.
| Mała spółka, zysk 300 000 zł, reinwestowany | Klasyczny CIT 9% | Estoński CIT |
|---|---|---|
| Podatek za rok | 27 000 zł | 0 zł |
| Środki na inwestycje | 273 000 zł | 300 000 zł |
| Po 3 latach reinwestycji | 819 000 zł | 900 000 zł |
Dodatkowe 81 000 zł własnego kapitału w ciągu trzech lat to często równowartość wkładu własnego do kredytu inwestycyjnego lub opłaty wstępnej przy leasingu maszyn. Estoński CIT dobrze łączy się z finansowaniem rozwoju: zysk zostaje w firmie i zwiększa jej wiarygodność finansową.
Ukryte zyski i wydatki niezwiązane z działalnością
Estoński CIT opodatkowuje nie tylko dywidendy. Ryczałtem objęte są także tzw. ukryte zyski, czyli świadczenia na rzecz wspólników lub podmiotów z nimi powiązanych wynikające z udziału w zysku, np. pożyczki udzielane wspólnikom, nadwyżka ponad wartość rynkową w transakcjach ze wspólnikami czy prywatne korzystanie z majątku spółki. Opodatkowane są też wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą, np. reprezentacja czy darowizny.
Przy estońskim CIT kluczowa jest dyscyplina rozdzielenia wydatków firmowych od prywatnych oraz rynkowe warunki wszystkich transakcji ze wspólnikami. Dobrze przygotowany plan przejścia, uzgodniony z księgowym lub doradcą podatkowym, pozwala w pełni wykorzystać korzyści i uniknąć nieoczekiwanego opodatkowania.
Przy samochodach osobowych używanych także prywatnie część wydatków traktowana jest jak ukryty zysk, dlatego warto przeanalizować politykę flotową przed przejściem.
Dla kogo estoński CIT jest najkorzystniejszy?
- Spółki reinwestujące zysk - firmy w fazie wzrostu, które przez kilka lat nie planują wypłat dywidendy.
- Firmy z planami inwestycyjnymi - zakup maszyn, nieruchomości, rozbudowa, gdzie każda złotówka własnego kapitału zmniejsza potrzebę finansowania zewnętrznego.
- Spółki o prostej strukturze - wspólnicy będący osobami fizycznymi, bez udziałów w innych podmiotach.
- Firmy zatrudniające pracowników - warunek zatrudnienia jest wtedy naturalnie spełniony.
Mniej korzystny bywa dla spółek regularnie wypłacających cały zysk, prowadzących wiele transakcji ze wspólnikami lub wykorzystujących straty podatkowe z lat ubiegłych. W takich przypadkach warto przeliczyć oba warianty z doradcą.
