Faktoring cichy to faktoring, w którym odbiorca faktury nie jest zawiadamiany o przelewie wierzytelności na faktora i nadal płaci sprzedawcy, a faktoring jawny to wariant, w którym odbiorca otrzymuje zawiadomienie i płaci bezpośrednio faktorowi. O tym, który model obowiązuje, decyduje umowa faktoringu, a skutki prawne wyznacza art. 512 Kodeksu cywilnego: dopóki dłużnik nie został zawiadomiony o przelewie, zapłata do rąk sprzedawcy jest skuteczna. W przykładzie Finavi każdy dzień zwłoki w przekazaniu faktorowi wpłaty z faktury na 150 000 zł kosztuje w faktoringu cichym 36,99 zł odsetek.
- Różnica między faktoringiem cichym i jawnym dotyczy zawiadomienia odbiorcy o przelewie (art. 512 KC), a nie samej cesji: w obu wariantach wierzytelność przechodzi na faktora.
- Brak zawiadomienia nie omija zakazu cesji: zastrzeżenie w umowie z odbiorcą jest skuteczne wobec faktora na zasadach art. 514 KC, a od 8 grudnia 2022 r. w części transakcji MŚP z dużymi firmami może stać się bezskuteczne po terminie płatności (art. 9a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom).
- W przykładzie Finavi sfinansowanie faktury 150 000 zł na 45 dni kosztuje 3 164,38 zł; gdy w faktoringu cichym wpłata trafia do faktora 3 dni później, koszt rośnie do 3 275,34 zł.
- Firma transportowa z 20 fakturami po 7 380 zł finansuje tylko 118 080 zł zamiast 147 600 zł, jeśli jeden odbiorca ma w umowie zakaz cesji; po uzyskaniu zgody zaliczka rośnie z 106 272 zł do 132 840 zł.
- Umowa faktoringu jest umową nienazwaną (art. 3531 KC); jej kluczowe elementy to rodzaj faktoringu, sposób zawiadamiania odbiorców, zaliczka, opłaty, regres, zabezpieczenia i zasady rozliczania wpłat.
Faktoring cichy i jawny - co to jest?
Faktoring jawny (otwarty) to model, w którym odbiorca faktury zostaje zawiadomiony o przelewie wierzytelności na faktora i od tej chwili płaci na rachunek faktora. Faktoring cichy (niejawny, ukryty) to model, w którym sprzedawca przekazuje faktorowi fakturę i otrzymuje finansowanie, ale odbiorca nie dostaje zawiadomienia i płaci tak jak dotychczas, na rachunek sprzedawcy. Sprzedawca przekazuje następnie otrzymane pieniądze faktorowi, zgodnie z umową faktoringu.
W obu wariantach mechanizm finansowania jest ten sam: faktor przejmuje należność i wypłaca zaliczkę, zwykle większą część kwoty faktury, a resztę rozlicza po zapłacie przez odbiorcę. Różnica dotyczy tego, kto wie o faktoringu, na czyj rachunek płaci odbiorca i kto pilnuje terminu zapłaty. Szerzej o samym mechanizmie faktoringu, jego kosztach i rodzajach opowiada artykuł faktoring - co to jest i jak działa.
Podział na faktoring cichy i jawny jest niezależny od podziału na faktoring z regresem i bez regresu. Faktoring cichy może być z regresem albo bez regresu, podobnie jak jawny. W praktyce jednak faktorzy częściej oferują przejęcie ryzyka niewypłacalności odbiorcy w modelu jawnym, bo wtedy mają bezpośredni kontakt z dłużnikiem i kontrolę nad spływem należności. Różnice między regresem a jego brakiem omawia artykuł faktoring z regresem i bez regresu.
Podstawa prawna: przelew wierzytelności i zawiadomienie dłużnika
Faktoring cichy i jawny nie mają osobnych definicji w ustawie; oba warianty opierają się na przepisach Kodeksu cywilnego o przelewie wierzytelności (art. 509-518 KC) oraz na swobodzie umów (art. 3531 KC). Kluczowy dla rozróżnienia jest art. 512 KC, który określa, co się dzieje, gdy dłużnik nie wie o przelewie.
| Przepis | Co stanowi | Znaczenie dla faktoringu cichego i jawnego |
|---|---|---|
| art. 3531 KC | Strony mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, w granicach ustawy i zasad współżycia społecznego | Umowa faktoringu jest umową nienazwaną; to ona przesądza, czy faktoring jest cichy, jawny, czy mieszany |
| art. 509 § 1 KC | Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność, chyba że sprzeciwia się temu ustawa, zastrzeżenie umowne albo właściwość zobowiązania | Odbiorca nie musi zgadzać się na faktoring ani o nim wiedzieć, o ile umowa z nim nie zawiera zakazu cesji |
| art. 509 § 2 KC | Z wierzytelnością przechodzą związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki | Faktor może dochodzić od odbiorcy także odsetek za opóźnienie |
| art. 510 § 1 KC | Umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi ją na nabywcę, chyba że przepis szczególny lub strony stanowią inaczej | Przejście faktury na faktora następuje na podstawie umowy, niezależnie od zawiadomienia odbiorcy |
| art. 511 KC | Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew powinien być również pismem stwierdzony | Umowa faktoringu i zestawienia przekazywanych faktur mają formę pisemną lub elektroniczną uzgodnioną w umowie |
| art. 512 KC | Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, zapłata do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek wobec nabywcy, chyba że dłużnik wiedział o przelewie; dotyczy to także innych czynności prawnych | W faktoringu cichym zapłata na rachunek sprzedawcy jest skuteczna; w jawnym po zawiadomieniu odbiorca powinien płacić faktorowi |
| art. 513 KC | Dłużnikowi przysługują wobec nabywcy zarzuty, które miał wobec zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie; może też potrącić swoją wierzytelność | Moment zawiadomienia wyznacza, jakie zarzuty i potrącenia odbiorca może podnieść wobec faktora |
| art. 514 KC | Zastrzeżenie, że przelew nie może nastąpić bez zgody dłużnika, jest skuteczne wobec nabywcy, gdy pismo o nim wspomina albo nabywca o nim wiedział | Zakaz cesji obowiązuje także w faktoringu cichym; brak zawiadomienia go nie usuwa |
| art. 515 KC | Jeżeli dłużnik po pisemnym zawiadomieniu od zbywcy zapłacił nabywcy, zbywca może powołać się na nieważność przelewu tylko wtedy, gdy dłużnik o niej wiedział | Pisemne zawiadomienie od sprzedawcy chroni odbiorcę, który płaci faktorowi |
| art. 516 KC | Zbywca odpowiada za istnienie wierzytelności, a za wypłacalność dłużnika tylko wtedy, gdy przyjął taką odpowiedzialność | Podstawa podziału na faktoring z regresem i bez regresu, niezależnie od tego, czy jest cichy, czy jawny |
| art. 9a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych | W transakcjach, w których dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro, mały lub średni, zakaz lub ograniczenie przelewu staje się bezskuteczne, jeżeli zapłata nie nastąpiła w terminie; nie dotyczy dłużników publicznych | Po upływie terminu płatności MŚP może przenieść taką należność mimo zakazu cesji w umowie z dużą firmą |
Po ludzku: przelew faktury na faktora jest skuteczny między sprzedawcą a faktorem od chwili wskazanej w umowie, niezależnie od tego, czy odbiorca o nim wie. Zawiadomienie decyduje natomiast o tym, komu odbiorca ma zapłacić, aby zapłata była skuteczna. Dopóki odbiorca nie wie o przelewie, może zapłacić sprzedawcy i jest wolny od długu. Po zawiadomieniu powinien płacić faktorowi, a zapłata na stary rachunek naraża go na ryzyko ponownej zapłaty.
Drugie ważne zdanie art. 512 KC mówi, że te same zasady stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych między dłużnikiem a dotychczasowym wierzycielem. Oznacza to, że w faktoringu cichym odbiorca może skutecznie uzgodnić ze sprzedawcą np. rozłożenie płatności na raty, rabat czy korektę, a faktor musi te ustalenia respektować. Dlatego umowy faktoringu cichego zwykle zobowiązują sprzedawcę do informowania faktora o każdej korekcie, reklamacji czy porozumieniu z odbiorcą.
Jak działa faktoring jawny, a jak cichy? Przepływ pieniędzy krok po kroku
Faktoring jawny i cichy różnią się przede wszystkim drogą, którą pieniądze odbiorcy trafiają do faktora. W jawnym odbiorca płaci bezpośrednio na rachunek faktora wskazany w zawiadomieniu lub na fakturze. W cichym płaci na rachunek sprzedawcy, a sprzedawca przekazuje środki faktorowi, najczęściej w krótkim terminie określonym w umowie.
W faktoringu jawnym faktor widzi wpłatę odbiorcy od razu, sam monitoruje termin i przy opóźnieniu wysyła przypomnienia. W faktoringu cichym odbiorca otrzymuje zwykłą fakturę z rachunkiem sprzedawcy, a część faktorów wymaga, aby wpłaty trafiały na wskazany rachunek sprzedawcy, do którego faktor ma wgląd.
W praktyce umowy faktoringu cichego przewidują możliwość „ujawnienia” cesji, czyli zawiadomienia odbiorcy przez faktora w określonych sytuacjach, np. przy opóźnieniu w płatności, naruszeniu umowy przez sprzedawcę lub pogorszeniu sytuacji odbiorcy. Faktoring cichy nie jest więc zawsze i bezwzględnie tajny; jest cichy do czasu, dopóki współpraca przebiega zgodnie z umową.
Faktoring jawny w KSeF: dane faktora na fakturze
Struktura logiczna e-faktury FA(3), opisana w broszurze Ministerstwa Finansów dla Krajowego Systemu e-Faktur, przewiduje miejsce na dane faktora. W elemencie Podmiot3 można wskazać podmiot trzeci z rolą „1 - Faktor”, a w elemencie płatności pole RachunekBankowyFaktora z numerem rachunku faktora, na który ma nastąpić zapłata. Oba elementy są fakultatywne. W faktoringu jawnym ułatwiają one poinformowanie odbiorcy, komu zapłacić; w faktoringu cichym faktura nie zawiera takich danych. Więcej o fakturach w KSeF zawiera artykuł o fakturze ustrukturyzowanej.
Faktoring cichy a zakaz cesji - czy kontrahent musi się zgodzić?
Zgoda kontrahenta na faktoring nie jest potrzebna, jeśli umowa z nim nie zawiera zakazu cesji: art. 509 § 1 KC pozwala przenieść wierzytelność bez zgody dłużnika. Jeżeli jednak umowa z odbiorcą zastrzega, że przelew wymaga jego zgody, to zastrzeżenie wiąże także w faktoringu cichym. To częste nieporozumienie: brak zawiadomienia odbiorcy nie oznacza, że zakaz cesji przestaje obowiązywać.
Art. 514 KC przesądza, że przy wierzytelności stwierdzonej pismem zakaz cesji jest skuteczny wobec faktora, gdy pismo zawiera o nim wzmiankę albo gdy faktor wiedział o zakazie w chwili przelewu. W praktyce faktorzy proszą o umowy z odbiorcami, ogólne warunki zakupu i zamówienia, właśnie po to, aby sprawdzić, czy nie ma w nich takiej klauzuli. Zakaz cesji bywa ukryty w ogólnych warunkach zakupów dużych odbiorców, dlatego warto przejrzeć także te dokumenty, a nie tylko samą umowę ramową.
Zgoda odbiorcy z natury rzeczy sprawia, że wie on o faktoringu, więc przy fakturach objętych zakazem cesji faktoring najczęściej przybiera postać jawną. Zgoda może mieć formę jednorazowego oświadczenia, aneksu do umowy albo zgody obejmującej wszystkie przyszłe faktury od danego sprzedawcy. W praktyce duzi odbiorcy mają często gotowe wzory zgód na cesję na rzecz instytucji finansowych, a prośba o nią jest traktowana jako standardowa czynność administracyjna.
Art. 9a: kiedy zakaz cesji przestaje działać
Od 8 grudnia 2022 r. obowiązuje art. 9a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Zgodnie z nim w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro, mały albo średni przedsiębiorca, zastrzeżenie wyłączające lub ograniczające przelew staje się bezskuteczne, jeżeli zapłata nie nastąpiła w terminie określonym w umowie (a gdy go nie określono, od dnia wymagalności). Przepisu nie stosuje się, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny.
W praktyce art. 9a ma ograniczone znaczenie dla klasycznego faktoringu, który finansuje faktury przed terminem płatności, a nie po nim. Przepis otwiera jednak drogę do przeniesienia przeterminowanej należności od dużego odbiorcy, np. w ramach windykacji lub finansowania należności przeterminowanych. Dla sprzedawcy to dodatkowy argument w rozmowie z dużym kontrahentem: zakaz cesji nie chroni go bezwzględnie, jeśli nie płaci w terminie.
| Sytuacja | Czy potrzebna zgoda odbiorcy? | Możliwy model faktoringu |
|---|---|---|
| Umowa z odbiorcą nie zawiera zakazu cesji | Nie (art. 509 § 1 KC) | Cichy lub jawny |
| Zakaz cesji w umowie lub OWZ, odbiorca wyraża zgodę | Tak, zgoda uzyskana | Zwykle jawny |
| Zakaz cesji, brak zgody, faktura przed terminem | Tak, zgody brak | Faktura pozostaje poza faktoringiem |
| Zakaz cesji, wierzyciel MŚP, dłużnik duży przedsiębiorca, termin minął | Nie, zakaz staje się bezskuteczny (art. 9a) | Finansowanie lub windykacja należności przeterminowanej, na warunkach faktora |
| Zakaz cesji, dłużnik jest podmiotem publicznym | Tak, art. 9a nie ma zastosowania | Po uzyskaniu zgody, zwykle jawny |
Umowa faktoringu - co zawiera i na co zwrócić uwagę?
Umowa faktoringu to umowa nienazwana, zawierana na podstawie art. 3531 KC, w której faktor zobowiązuje się finansować należności faktoranta z faktur, a faktorant przenosi na faktora te należności i płaci wynagrodzenie. Ponieważ Kodeks cywilny nie reguluje jej treści, o zakresie praw i obowiązków decydują zapisy umowy, regulamin i tabela opłat. W praktyce to właśnie w umowie określa się, czy faktoring jest cichy, czy jawny.
| Element umowy | Co reguluje | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Rodzaj faktoringu | Z regresem, bez regresu, mieszany; cichy lub jawny | Czy faktor może zmienić model z cichego na jawny i w jakich sytuacjach |
| Zawiadomienie odbiorców | Kto i jak informuje odbiorcę, treść klauzuli na fakturze | Wzór zawiadomienia, termin jego wysłania, dane rachunku faktora |
| Odbiorcy i limity | Lista zaakceptowanych odbiorców, limit na odbiorcę i łączny | Procedura dodawania nowych odbiorców i czas decyzji |
| Zaliczka | Jaka część faktury jest wypłacana od razu | Kiedy wypłacana jest reszta i czy zależy od terminu zapłaty |
| Wynagrodzenie faktora | Prowizja, odsetki, opłaty dodatkowe | Sposób liczenia odsetek (z góry czy z dołu), opłaty minimalne |
| Rozliczanie wpłat w faktoringu cichym | Termin przekazania faktorowi wpłat od odbiorców, rachunek do wpłat | Konsekwencje opóźnienia, np. dodatkowe odsetki lub ujawnienie cesji |
| Globalność | Czy trzeba przekazywać wszystkie faktury danego odbiorcy | Możliwość wyboru pojedynczych faktur |
| Regres i terminy | Kiedy faktor może żądać zwrotu zaliczki | Po ilu dniach od terminu płatności następuje regres |
| Obowiązki informacyjne | Korekty, reklamacje, spory, zmiany warunków z odbiorcą | Termin zgłoszenia korekty i skutki jej zatajenia |
| Zabezpieczenia | Weksel własny in blanco, poręczenie, cesja praw z polisy | Kiedy faktor może z nich skorzystać |
| Okres i wypowiedzenie | Czas trwania umowy, okres wypowiedzenia | Opłaty za wcześniejsze zakończenie, rozliczenie niespłaconych faktur |
Przy faktoringu cichym szczególne znaczenie mają zapisy o przekazywaniu wpłat. Umowa określa, w jakim terminie sprzedawca ma przelać faktorowi pieniądze otrzymane od odbiorcy, na jaki rachunek i co się dzieje w razie opóźnienia. Przy faktoringu jawnym kluczowy jest z kolei wzór zawiadomienia: powinien jednoznacznie wskazywać rachunek faktora i fakt przelewu, bo od niego zależy, czy zapłata odbiorcy będzie skuteczna.
Ile kosztuje faktoring cichy i jawny? Wyliczenia Finavi
Koszt faktoringu cichego i jawnego składa się z tych samych elementów: prowizji od wartości faktury, odsetek za dni finansowania i ewentualnych opłat dodatkowych. Różnica w cenie wynika z tego, że w faktoringu cichym faktor nie ma bezpośredniej kontroli nad spływem należności, więc poziom prowizji, zaliczki i wymagania wobec sprzedawcy ustala indywidualnie, oceniając dodatkowe ryzyko. Ponadto w cichym koszt zależy od dyscypliny sprzedawcy: każdy dzień zwłoki w przekazaniu wpłaty wydłuża finansowanie.
Wyliczenia Finavi przyjmują dla obu modeli te same przykładowe parametry: zaliczka 90% wartości faktury, prowizja 1% wartości faktury i odsetki 10% w skali roku od zaliczki. Pozwala to pokazać wpływ samego przepływu pieniędzy, a nie różnic w ofertach.
| Wariant | Faktura | Dni finansowania | Zaliczka | Prowizja | Odsetki | Koszt łączny | % faktury |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jawny: odbiorca płaci faktorowi w terminie | 150 000 zł | 45 | 135 000,00 zł | 1 500,00 zł | 1 664,38 zł | 3 164,38 zł | 2,11% |
| Cichy: sprzedawca przekazuje wpłatę tego samego dnia | 150 000 zł | 45 | 135 000,00 zł | 1 500,00 zł | 1 664,38 zł | 3 164,38 zł | 2,11% |
| Cichy: wpłata trafia do faktora po 3 dniach | 150 000 zł | 48 | 135 000,00 zł | 1 500,00 zł | 1 775,34 zł | 3 275,34 zł | 2,18% |
Wniosek: przy tych samych stawkach faktoring cichy nie musi kosztować więcej niż jawny, pod warunkiem że wpłaty od odbiorców trafiają do faktora bez zwłoki. Przy regularnej sprzedaży kilka dni opóźnienia w każdym miesiącu przekłada się na odczuwalną kwotę w skali roku.
Przykłady z praktyki: JDG usługowa, hurtownia, firma transportowa
| Profil firmy | Model | Faktury | Termin | Zaliczka | Koszt łączny | % faktur |
|---|---|---|---|---|---|---|
| JDG usługowa (software house) | Jawny, odbiorca akceptuje klauzulę na fakturze | 1 faktura 24 600 zł | 30 dni | 22 140,00 zł | 427,97 zł | 1,74% |
| Hurtownia (handel) | Cichy, wpłaty przekazywane faktorowi po 3 dniach | 150 000 zł miesięcznie | 45 dni + 3 dni | 135 000,00 zł | 3 275,34 zł | 2,18% |
| Firma transportowa, 1 odbiorca z zakazem cesji | Jawny, bez faktur objętych zakazem | 16 z 20 faktur po 7 380 zł (118 080 zł) | 60 dni | 106 272,00 zł | 2 927,74 zł | 2,48% |
| Firma transportowa po uzyskaniu zgody | Jawny, wszystkie faktury | 20 faktur po 7 380 zł (147 600 zł) | 60 dni | 132 840,00 zł | 3 659,67 zł | 2,48% |
- JDG usługowa: przy jednej fakturze dla stałego klienta model jawny jest prosty, bo odbiorca otrzymuje fakturę z rachunkiem faktora i płaci bezpośrednio na niego. Koszt 427,97 zł daje 22 140 zł gotówki 30 dni wcześniej.
- Hurtownia: model cichy pozwala zachować dotychczasową komunikację z sieciami sklepów, ale wymaga dyscypliny w przekazywaniu wpłat. Trzy dni zwłoki kosztują 110,96 zł na każdych 150 000 zł faktur, czyli 1 331,52 zł rocznie przy stałej sprzedaży.
- Transport: zakaz cesji u jednego zleceniodawcy wyłącza z finansowania 29 520 zł miesięcznie. Po uzyskaniu zgody zaliczka rośnie o 26 568 zł, a koszt w procentach faktur pozostaje taki sam (2,48%).
Faktoring cichy czy jawny - który wybrać?
Faktoring jawny jest modelem podstawowym i najczęściej spotykanym, a faktoring cichy sprawdza się tam, gdzie sprzedawcy zależy na zachowaniu dotychczasowych relacji rozliczeniowych z odbiorcami. Wybór zależy od relacji z kontrahentami, liczby faktur, organizacji księgowości i oczekiwanego zakresu usług faktora.
| Cecha | Faktoring jawny | Faktoring cichy |
|---|---|---|
| Czy odbiorca wie o faktoringu | Tak, jest zawiadomiony | Nie, dopóki umowa nie przewiduje ujawnienia |
| Na czyj rachunek płaci odbiorca | Faktora | Sprzedawcy |
| Kto przekazuje pieniądze faktorowi | Odbiorca bezpośrednio | Sprzedawca, w terminie z umowy |
| Monitoring płatności i przypomnienia | Zwykle faktor | Zwykle sprzedawca |
| Skuteczność zapłaty do sprzedawcy | Po zawiadomieniu co do zasady nieskuteczna wobec faktora | Skuteczna (art. 512 KC) |
| Faktury objęte zakazem cesji | Po uzyskaniu zgody odbiorcy | Zakaz obowiązuje tak samo; zgoda ujawnia faktoring |
| Dostępność faktoringu bez regresu | Częściej oferowany | Rzadziej, zależy od faktora |
| Wymagania wobec sprzedawcy | Standardowe | Zwykle wyższe: historia, dyscyplina rozliczeń, dokumenty |
| Obciążenie administracyjne sprzedawcy | Mniejsze | Większe: przekazywanie wpłat, raportowanie |
Kiedy wybrać faktoring jawny?
- gdy firma chce oddać faktorowi monitoring płatności i przypomnienia,
- gdy zależy jej na faktoringu bez regresu, czyli przejęciu ryzyka niewypłacalności odbiorcy,
- gdy umowy z odbiorcami zawierają zakaz cesji, a odbiorcy są gotowi wyrazić zgodę,
- gdy liczba faktur jest duża, a ręczne przekazywanie wpłat byłoby uciążliwe.
Kiedy faktoring cichy?
- gdy sprzedawca chce zachować dotychczasowy sposób rozliczeń z kluczowymi odbiorcami,
- gdy relacja z odbiorcą jest długoletnia, a płatności są regularne i przewidywalne,
- gdy firma ma sprawną księgowość i może przekazywać wpłaty faktorowi bez opóźnień.
W praktyce faktoring jawny nie jest sygnałem kłopotów finansowych. Duże firmy handlowe i produkcyjne same korzystają z faktoringu, a zawiadomienia o przelewie wierzytelności należą do codziennej korespondencji ich działów księgowości. Wielu przedsiębiorców traktuje faktoring jako standardowe narzędzie finansowania sprzedaży z odroczonym terminem, podobnie jak leasing w przypadku maszyn czy samochodów.
Jak rodzaj faktoringu wpływa na płynność i finansowanie firmy?
Zarówno faktoring cichy, jak i jawny zamienia należności na gotówkę dostępną od razu, więc oba poprawiają płynność w podobnym stopniu. Różnica dotyczy przewidywalności i kosztu obsługi. W jawnym pieniądze od odbiorcy płyną prosto do faktora, a sprzedawca nie musi pilnować rozliczeń. W cichym sprzedawca zachowuje kontrolę nad kontaktami z odbiorcami, ale bierze na siebie obowiązek terminowego przekazywania wpłat.
- Szybsza gotówka - w przykładzie Finavi hurtownia otrzymuje 135 000 zł od razu, zamiast czekać 45 dni na zapłatę odbiorcy.
- Krótszy cykl konwersji gotówki - należności sfinansowane przez faktora przestają zamrażać środki obrotowe; szerzej o tym w artykule o wskaźnikach płynności finansowej.
- Monitoring należności - w faktoringu jawnym faktor przejmuje przypomnienia o płatności, co odciąża zespół sprzedawcy.
- Większe zakupy - dostępna gotówka pozwala korzystać ze skonta u dostawców; porównanie znajduje się w artykule skonto czy faktoring.
- Finansowanie rosnące ze sprzedażą - limit faktoringowy odnawia się w miarę spłaty faktur, niezależnie od modelu jawności.
Firmom, które kupują towar na odroczony termin i chcą wydłużyć czas na zapłatę dostawcom, może odpowiadać odwrotny wariant finansowania, opisany w artykule faktoring odwrotny. Warto też zestawić faktoring z kredytem, zwłaszcza gdy firma ma zdolność kredytową i stabilne przepływy; oferty kredytów zestawia ranking kredytów dla firm.
Najczęstsze błędy i lista kontrolna
Większość problemów w faktoringu cichym i jawnym wynika z niedopasowania umowy do sposobu rozliczeń firmy lub z pominięcia zapisów w umowach z odbiorcami. Najczęstsze błędy:
- Przekonanie, że faktoring cichy omija zakaz cesji. Zakaz w umowie z odbiorcą obowiązuje niezależnie od zawiadomienia (art. 514 KC); przelew wbrew niemu jest wadliwy także wtedy, gdy odbiorca o nim nie wie.
- Zwłoka w przekazywaniu wpłat w modelu cichym. Każdy dzień wydłuża finansowanie; w przykładzie Finavi to 36,99 zł dziennie na fakturze 150 000 zł, a umowa może przewidywać dodatkowe sankcje.
- Niejasne zawiadomienie w modelu jawnym. Jeżeli odbiorca nie otrzyma wyraźnej informacji o rachunku faktora, może zapłacić sprzedawcy, a pieniądze trzeba będzie niezwłocznie przekazać dalej.
- Zatajenie korekt i porozumień z odbiorcą. W faktoringu cichym uzgodnienia ze sprzedawcą są skuteczne wobec faktora (art. 512 KC), więc umowy wymagają ich zgłaszania.
- Pominięcie ogólnych warunków zakupu. Zakaz cesji bywa zapisany nie w umowie ramowej, lecz w OWZ lub na zamówieniu.
- Nieuwzględnienie wzajemnych należności. Odbiorca, który ma należność wobec sprzedawcy, może ją potrącić także wobec faktora (art. 513 § 2 KC).
- Porównywanie samej prowizji. O koszcie decyduje suma prowizji, odsetek i opłat dla typowego terminu płatności, a w modelu cichym także realny czas przekazywania wpłat.
- Brak planu ujawnienia. Warto wiedzieć z góry, w jakich sytuacjach faktor może zawiadomić odbiorców i jak wtedy przebiega komunikacja.
Lista kontrolna: faktoring cichy lub jawny krok po kroku
- 1. Zebrać listę odbiorców, miesięczną kwotę faktur i typowe terminy płatności.
- 2. Przejrzeć umowy, OWZ i zamówienia odbiorców pod kątem zakazu cesji i wymogów formalnych.
- 3. Sprawdzić, czy między firmą a odbiorcami występują wzajemne należności, które mogą być potrącane.
- 4. Zdecydować: model jawny, cichy czy mieszany oraz z regresem czy bez regresu.
- 5. Policzyć koszt dla typowej faktury w kalkulatorze faktoringu, a w modelu cichym doliczyć realny czas przekazywania wpłat.
- 6. Porównać 2-3 oferty w rankingu: zaliczka, prowizja, odsetki, opłaty stałe, dostępność modelu cichego.
- 7. Przeczytać umowę: zasady zawiadamiania, ujawnienia cesji, przekazywania wpłat, regresu i zabezpieczeń.
- 8. W modelu jawnym przygotować zawiadomienia dla odbiorców i ustawić dane rachunku faktora na fakturach, także w KSeF.
- 9. W modelu cichym ustalić procedurę księgową: kto i w jakim terminie przekazuje wpłaty faktorowi.
- 10. Co kwartał sprawdzić, czy wybrany model nadal pasuje do struktury odbiorców i sprzedaży.
